“Hier in die tuin…” – SETH: ‘n eerstehandse ervaring

“Hier in die tuin
waar jy kan ontsnap
waar bome jou vriende word
en voëltjies jou geselskap.”


In September 2017 het ons ʼn Byderhandsessie vir die graad 9-groep van die SETH-akademie aangebied waartydens hulle die tuinverse in die NWU-Botaniese Tuin eerstehands ervaar het.

Die SETH-akademie (Wetenskap, Ingenieurswese, Tegnologie en Gesondheid) is ʼn gesamentlike inisiatief van die Noordwes Departement van Basiese Onderrig, die Noordwes-Universiteit en die bedryf om leerders voor te berei vir tersiêre opleiding in beroepe met skaars vaardighede.

In die program wat in samewerking met die Hoërskool Ferdinand Postma in Potchefstroom aangebied word, word talentvolle leerders geïdentifiseer en van graad 8 tot 12 voorberei vir professionele beroepe in diverse rigtings soos ingenieurswese, wetenskap, medisyne, finansies, ekonomie en wiskunde- en wetenskaponderrig. Leerders word een middag elke week deur interessante en uitdagende lesings en praktiese aktiwiteite aan ʼn verskeidenheid dissiplines en vaardighede bekendgestel. In 2017 was die SETH-program op ʼn probleemgebaseerde benadering geskoei met die leerders wat aktief betrokke was in die sessies. Klem is geplaas daarop om leerders toe te rus met vaardighede en ʼn instelling tot samewerkende leer, interdissiplinêre samewerking en beroepskennis. Daar is ook besluit om meer aandag aan die ontwikkeling van die taalkomponent vir graad 8 en 9-leerders te gee.

Die Byderhandsessie met die leerders het juis by die taalkomponent aangesluit.

 
Die sessie is ingelei met ʼn kort inleiding oor tegnologiese verandering, multimodaliteit, digitale literatuur en nuwe skeppende moontlikhede vir skrywers en kunstenaars, plekspesifieke digitale literatuur en interdissiplinêre samewerking. Die groep is spesifiek aan die Byderhand Tuinverse bekendgestel.

Franci Greyling het vertel hoe sy te werk gegaan het om versies te skryf wat by spesifieke plekke in die tuin pas, wat die produksieproses behels het en hoe verskillende persone se vaardighede bygedra het tot die eindproduk (stemkunstenaars, animeerders, multimedia ontwerpers, komponiste en musikante en vertalers). So tussenin is ʼn klompie skryfwenke verskaf.

Gustaf Tempelhoff (multimedia-ontwerper) het gesels oor sy belangrike aandeel in die projek (ontwerp van projekidentiteit, platform-, web- en koppelvlak-ontwerp, verspreiding, ens) en ook verduidelik wat ʼn QR-kode is en hoe die QR-leser werk, hoe die koppelvlak lyk en wat die verskillende weergawes van die tuinverse behels.

     
Met ʼn aktiwiteitsboeke in die hand (in Afrikaans, Engels en Setswana) het leerders die tuin ontdek, die tuinverse ervaar, self waargeneem, hulle eie tuinverse geskryf… en sommer net ontspan.

“Hier in die tuin
Word elke sintuig geprikkel:
Lowergroen plante, orals te sien
Kleurryke voëls, hul skoonheid verdien,
Lewegewende water wat jou siel verfris
Gee jou sommer ook ʼn lewenslus.”

k_DSCN7894  k_DSCN7898
As deel van die refleksie oor die sessie het die leerders elektronies terugvoer oor die projek gegee en ook hulle eie tuinverse ingesleutel.

Uit die terugvoer is dit duidelik dat almal die sessie geniet het, nuwe energie in die tuin gekry het … en boonop aan die dink en die dig gesit is.

  • “It was amazing how we can use technology for so much more than just social media.”
  • “Baie uniek en lekker. Dit was ‘n baie waardevolle sessie vir my.”
  • “It was calming and it felt as if I was in touch with nature.”
  • “Die tuin het my gemaklik en ontspanne laat voel.”
  • “It’s the most creative thing I’ve seen this year. I’m stil in shock.”
  • “Die omgewing is baie lekker om te ontspan en gedigte te skryf.”
  • “I enjoyed the experience because I got to explore the garden and immerse myself in the session.”
  • “Ek het dit baie geniet veral omdat ek ʼn buitelug meisie is! Dit was lekker om te sien wie eintlik die gedigte geskryf het en waar hulle inspirasie vandaan gekom het.”
  • “It was truly exceptional as I got to detox my system with nature and being poetic about was like a remedy to my technological addiction.”

  k_DSCN7865
“Hier in die tuin
Kan jy jouself weer vind.
Jy kry tyd om te dink.
Maar ek waarsku jou nou:
Die gras so groen
Die water so blou,
Dit gaan nog vernietig word
Deur my en jou!”
(Karin Kooij; 15 – ‘n Tuinvers geskryf tydens die sessie)

“Ssshhh,
I hear the water singing
What a wonderful lullaby
A beautiful melody
Eases the soul and soothes the heart
Therapy
Serenity like hearing a baby’s laugh after a long tiring day
I hear the water singing
Sssshhhhh
What a peaceful melody.”
(Tlotliso Lebitsa; 15 – ‘n Tuinvers geskryf tydens die sessie)

  • Franci Greyling – Januarie 2018
Advertisements

Tuinverse leef voort op selfone en rekenaars van studente

Skryfkunsstudente van die Noordwes-Universiteit doen in die eerste semester van hulle tweedejaarstudie ’n module in die skryf van gedigte.

Een van hulle eerste opdragte is om ’n liriese gedig te skryf. Tipies van ’n liriese gedig is die vertolking van die emosies of besinnings wat die “ek” van die gedig self ervaar. Dit gaan heel dikwels oor die stemminge wat by die liriese subjek (die “ek”) opkom by die aanskoue van mense, gebeure of natuurverskynsels.

Die meerderheid van die gedigte wat in die Tuinverse-digitale-installasie in die Noordwes-Universiteit se Botaniese Tuin te sien en aan te hoor is, is juis kenmerkend liries van aard (vertel byvoorbeeld nie ’n verhaal nie). Dié installasie was deel van die Byderhand-leesfeesprojek wat in September 2015 op die Clover Aardklop Nasionale Kunstefees geloods is, en die ATKV-Aartvark-prys vir Grensverskuiwende Werk gekry het na afloop van die kunstefees.

bt_skrk211_k

’n Ideale geleentheid het sodoende vroeg in vanjaar se tweedejaarsmodule in Skryfkuns ontstaan vir die studentedigters om as ’t ware ’n klas oor liriese natuurpoësie in die Botaniese Tuin te gaan beleef.

bt_skrk211_2_k

Deur die QR-kodes wat oral by wyse van plakkers op bankies in die Botaniese Tuin aangebring is, met ’n QR-leser op hulle selfone af te tas, kon hulle digitaal toegang kry tot die installasiegedigte (wat ook kinderverse ingesluit het). Hulle kon die tuinverse lees, na voordragte of toonsettings daarvan luister, of kyk hoe die gedigte digitaal geanimeer en gemanipuleer is. Al die Tuinverse het, soos die installasietitel al sê, met die NWU se Botaniese Tuin en die verskynsels daarin te doen gehad.

bt_skrk211_3_k

Daarna was dit tyd vir die studente om elk self ’n liriese gedig te gaan skryf. Ook in hulle gedigte moes daar iets van die (botaniese) tuingegewe ter sprake kom.

bt_skrk211_4_k
bt_skrk211_5_k

  • Bernard Odendaal
    Februarie 2016

‘n Byderhand-uitstappie: Hoërskool Promosa

Dertien entoesiastiese Promosa-leerders, ‘n jong juffrou en Byderhand-assistente het ‘n wilde dag vol avonture gehad. Ons het die dag afgeskop met ‘n melkskommel, ‘n kortverhaal en, natuurlik, ‘n inkleurkaart by die Boeke-Oase. Ons volgende avonture het vir ons in die Botaniese Tuin gewag: digkuns, beeldhouwerk en ‘n piekniek onder die bome. Julle dink seker teen die tyd al “hokaai!” Maar as dit kom by Byderhand is “hokaai!” slêng vir ‘gimme more!’ Ons het die dag met ‘n koue koeldrank, ‘n spookstorie en ‘n tienertoneel, by die Hoër Tegniese skool, afgesluit. ‘n Paar besoekers – onder andere juffrou Leonora, ‘n Skryfskunsstudent en assistente in die Skryfkunsdepartement deel opgewonde hulle avonture, gedagtes en waarnemings van die uitstappie.

pr_leonra 
Twee van die Rusplekstorie-skrywers: Jenna-Leigh Schoeman en Leonora van Rooyen in die Boeke-oase

Boeke-oase – Rusplekstories

Leonora van Rooyen en 13 van haar graad 11-leerders van Promosa het op Dinsdag, 7 Oktober 2015, na die Boeke-oase gekom waar hulle getrakteer is met melkskommels en waar hulle van ons Rusplekstories kon lees. Die leerlinge het dit baie geniet en in die onderskeie onderhoude wat daar tydens hierdie geleentheid gevoer is, het ons baie positiewe terugvoer gekry. Verskeie studente het gesê dat hulle nie verwag het dat dit só lekker sou wees nie, en dat hulle baie uitsien na die res van die dag, waartydens hulle onder andere ook die Botaniese Tuin en die HTS sou besoek. Hoewel die Blackberry-selfone nie so lekker wou saamwerk nie, het baie van die leerders twee-twee stories gelees – sommige van hulle het selfs die stories vir mekaar gelees.

’n Interessante opmerking wat een van die leerlinge gemaak het, is dat dit vir haar lekkerder en makliker is om die QR-kode te gebruik en die storie op die selfoon te lees, as om die hardekopie te lees. Dit is ’n nuwe ervaring en iets wat elke leser en belangstellende se nuuskierigheid prikkel!

Die leerlinge het die Rusplekstories baie geniet en het nie vir een oomblik teruggedeins om tydens ’n onderhoud vrae te beantwoord oor hulle ervarings nie. Ellari Snyders

pr_bo_2  pr_boeke_3

Botaniese Tuin – Tuinverse en Tuinversies

Na ‘n lekker melkskommel en ‘n goeie paar kortverhale agter die blad, het die assistente en die leerders by die Botaniese Tuin aangekom. Die leerders het met groot entoesiasme die tuinverse in die tuin loop soek. So paar van hulle het al agter juffrou Leonora aangewandel en saam na die gedigte geluister. ‘n Paar ander het besluit om hul eie koers te vat en op hulle eie die gedigte te geniet. Na enkele hiccups met selfone wat nie werk nie, het hulle uiteindelik al die wegkruipskatte, gevind. Teen dié tyd was almal al dood van die honger en moeg geloop. So gaan ontspan hulle toe onder die groot bome en werk aan ‘n verrassing vir die projekleier terwyl die assistente heel fluks piekniekpakkies aandra. Na almal ‘rondepens’ geëet het, het prof Greyling, die projekleier, weer bietjie kom gesels. Dis toé dat die leerders uithaal en wys: “Die sagtrappad, die dennepad, die grasmatras, hou my voete vas.” sing hulle prof Greyling se tuinversie. Met haar aanmoediging rap Jenna-Leigh Schoeman boonop vir ons dieselfde versie. Dit is veilig om te sê dat die tuinvers-ekspidie tonne pret was! – Anja Venter

pr_bt_3  pr_tuin

Hoër Tegniese Skool – Dwaalverhaal

Teen die tyd wat ons by die Dwaalverhaal uitgekom het was almal al moeg en warm, maar gedetermineerd om die projek te voltooi. Op elke punt het Jenna-Leigh Schoeman die verhaal vir haar klasmaats voorgelees. Die interaksie tussen leser, hoorder en die omgewing het gesorg vir ’n besonderse belewenis. Die videos was ‘n lekker kyk ervaring so in die stap van die een punt na die volgende.

Die tienertonele was ‘n gepaste manier om ‘n lang maar opwindende dag af te sluit. Dit was ‘n verligting om net te kon terugsit en kyk na die toneelstukke Dubbeldrie en Jaarblad – altwee goed opgevoerde stukke wat lank in mens se gedagtes sal bly draai. ‘n Aangename verrassing was toe die leerlinge vir Elma Postma raakloop en saam met haar ’n foto kon neem. An-Mari Fouché

  PR_DWAAL_GROEP  pr_dwaal_elma

Juffrou Leonora se kommentaar op facebook

Wat ‘n onvergeetlike ervaring. Na al’s kan ons agteroor sit en reflekteer op ‘n goeie tyd van lees, luister en kyk. Dit was maar nou net een van die tye waar jy as leser voel dat jy deel is van die storie, want jy bevind jou op die presiese plek waar dit afspeel, reg in die middel van die gebeure. Jy word deel van die storie en dit sonder dat jy ‘n boek hoef oop te maak. Ek sal beslis weer op dié uitstappie gaan.

pr_piekniek  pr_anja_groep